Το πρόγραμμα

Άυλη Ενάλια Πολιτισμική Κληρονομιά

Η Ενάλια Πολιτισμική Κληρονομιά υπερβαίνει τα όρια του θαλάσσιου βασιλείου, συμπεριλαμβάνοντας τόσο άυλα όσο και υλικά πολιτισμικά στοιχεία. Οι παραδοσιακές τέχνες που σχετίζονται άμεσα με τη θάλασσα και τους ανθρώπους της, αποτελούν άυλο πολιτισμικό στοιχείο καθώς μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Τέχνες όπως για παράδειγμα η ξυλοναυπηγική, παράγουν «προϊόντα» (π.χ. σκάφη) που με τη σειρά τους είναι υλικά πολιτισμικά στοιχεία.

Παρόλο που κάποιοι ερευνητές εισηγούνται τη μελέτη τέτοιων τεχνών μέσω της Ενάλιας Εθνογραφίας, η πολυπλοκότητα και η σύζευξη των υλικών και άυλων πολιτισμικών στοιχείων οριοθετεί καλύτερα την έρευνα. Επομένως, είναι καλύτερο να θεωρούνται ως στοιχεία Άυλης Ενάλιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς. Τα θαλάσσια επαγγέλματα είναι το κατεξοχήν παράδειγμα αυτής της σύζευξης: η Υλική και Άυλη Πολιτισμική Κληρονομιά εκφράζεται στα σκάφη, τα εργαλεία και τις ανθρώπινες δραστηριότητες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σ’ ένα υδάτινο περιβάλλον.

Ερευνητικοί Στόχοι

Γιατί να ασχοληθεί κάποιος με ένα πρόγραμμα που αφορά τα θαλάσσια επαγγέλματα; Τα επαγγέλματα αυτά αποτελούν τον πυρήνα της Άυλης Ενάλιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς. Υπερβαίνουν τα όρια της Ενάλιας Εθνογραφίας και Αρχαιολογίας, καθώς έχουν σημαντική κοινωνική επίδραση εφόσον επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες και την οικονομία τους. Επιπλέον, εξασκούνται μέχρι σήμερα κι έχουν συμβάλει αδιαμφισβήτητα στη δημιουργία της κυπριακής ενάλιας παράδοσης από το 18ο αιώνα και εξής. Οι μεταβολές στην τοπική οικονομία με το πέρασμα των χρόνων, σε συνδυασμό με τη βιομηχανική και οικοδομική ανάπτυξη των παράκτιων οικισμών, προκαλούν τρομερή πίεση στους τεχνίτες αυτούς και δυστυχώς ο αριθμός τους συνεχώς μειώνεται. Καθώς οι τεχνίτες κατέχουν πλούτο γνώσεων που θα πάψει να υφίσταται όταν δε θα υπάρχουν άτομα στα οποία να τον μεταδώσουν μέσω της τέχνης τους, αυξάνεται κατακόρυφα ο κίνδυνος απώλειας των συσχετιζόμενων άυλων πολιτισμικών στοιχείων.

Όπως αναφέρεται πιο πάνω, το πρόγραμμα θα λειτουργήσει ως πλατφόρμα διάσωσης και διατήρησης της Πολιτισμικής Κληρονομιάς. Παράλληλα, θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και το υπάρχον, σημαντικό ερευνητικό κενό, καθώς αυτά τα επαγγέλματα δεν έχουν καταγραφεί ούτε διασυνδεθεί στα πλαίσια μιας τοπικής παράκτιας κοινότητας. Αυτές οι κοινότητες απαρτίζονταν τόσο από ντόπιους όσο και από ξένους από την Ελλάδα, Μικρά Ασία και τη Μέση Ανατολή, που αντάλλασσαν ιδέες και εμπλούτιζαν τις τέχνες όπως διαφαίνεται από τα υλικά και άυλα πολιτισμικά στοιχεία που μελετώνται.

Αυτή η ιστοσελίδα θα αποτελεί πυλώνα επικοινωνίας και διάχυσης γνώσης, που θα αντικαθρεφτίζει την κοινή μας κληρονομιά που θέλουμε να προστατεύσουμε. Παράλληλα, θα λειτουργεί ως εκπαιδευτική κι ερευνητική πλατφόρμα, ακολουθώντας το θετικό παράδειγμα πολλών άλλων ομάδων και οργανισμών.

Webp.net-compress-image

Σκοποί

  • Καταγραφή παραδοσιακών θαλάσσιων επαγγελμάτων
  • Καταγραφή εθίμων και παραδόσεων σχετικά με τα θαλάσσια επαγγέλματα
  • Δημιουργία αρχείου προφορικής παράδοσης αφιερωμένου στα θαλάσσια επαγγέλματα και τις παραδόσεις τους

Στόχοι

  • Διερεύνηση και παρουσίαση της διαχρονικής εξέλιξης των θαλασσίων επαγγελμάτων και δραστηριοτήτων στην Κύπρο
  • Διάσωση Πολιτιστικής Κληρονομιάς
  • Ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και συμπληρωματικού υλικού για ενήλικες και παιδιά
  • Διάχυση ερευνητικών αποτελεσμάτων (διαδίκτυο, δημοσιεύσεις, εκπαιδευτικά εργαστήρια)
CYLHA.06.005.002.0062

Θαλάσσια επαγγέλματα και παραδοσιακές τέχνες

Είναι καθολικά αποδεκτό ότι η θάλασσα έδινε ζωή σε αρχαίους οικισμούς εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι σύγχρονοι οικισμοί δεν είναι διαφορετικοί, με τα σκάφη να παρέχουν τα μέσα μετάβασης στους θαλασσινούς για να φτάσουν εκεί. Οι εναλλαγές νηνεμίας και τρικυμίας, τα πλάσματα του βυθού, οι καταιγίδες και τα δώρα της, είναι κάποιες από τις σκέψεις που μπορεί να έχει κάποιος όταν κοιτάζει τη θάλασσα. Αυτές οι σκέψεις έχουν βαθιές ρίζες σε πολλούς πολιτισμούς ανά το παγκόσμιο, κι εκφράζονται μέσα στα παραδοσιακά τραγούδια, ιστορίες και παραδόσεις που απεικονίζουν τη δυνατή επίδραση που έχει η θάλασσα στους ανθρώπους.

Η ομάδα μας καταγράφει τα ακόλουθα θαλάσσια επαγγέλματα και τέχνες, μαζί με τα ήθη, έθιμα και παραδόσεις που σχετίζονται με αυτά: ψάρεμα, σπογγαλιεία, ξυλοναυπηγική, καλαφάτισμα, κατασκευή πανιών για σκάφη, κατασκευή διχτυών για ψάρεμα. Πατήστε στο σχετικό σύνδεσμο για να επισκεφθείτε την αντίστοιχη σελίδα για περισσότερες πληροφορίες, και αν γνωρίζετε κάτι σχετικό με αυτά, στείλτε μας μήνυμα μέσω της φόρμας επικοινωνίας.