Η Λεμεσός και η ξυλοναυπηγική

Η Λεμεσός φαίνεται ότι είχε στενότερη σχέση με τη θάλασσα συγκριτικά με τις υπόλοιπες πόλεις: οι Λεμεσιανοί είχαν εμπορικά πλοία που εκτελούσαν τις διαδρομές προς Αίγυπτο και Συρία, ιδρύθηκαν τοπικές ατμοπλοϊκές εταιρείες το 1899 και το 1905, και λειτουργούσαν παράλληλα στη Λεμεσό και ξένες ατμοπλοϊκές. Γνωρίζουμε ότι τουλάχιστο μία οικογένεια καραβομαραγκών έλκει τις ρίζες της από τη Λεμεσό ήδη από τη δεκαετία του 1870, οι Παρπούρ, που μετοίκησαν πρώτα στο Λίβανο και από το 1958 ασκούν την τέχνη στην Πάφο. Οι ιστορικές πηγές, η ιστορία της κάθε οικογένειας και οι εν ζωή καραβομαραγκοί δείχνουν ότι η ξυλοναυπηγική έχει ήδη πάνω από 200 χρόνια ζωής σε αυτή την παράκτια πόλη της νότιας Κύπρου.

Το παράκτιο τοπίο της Λεμεσού άλλαξε προοδευτικά κατά την περίοδο της Αποικιοκρατίας. Η κατασκευή σιδερένιας αποβάθρας και τελωνείου μέχρι τα τέλη του 1881, ήταν η αρχή μιας σειράς βελτιωτικών έργων μέχρι το 1910. Οι Βρετανοί προχώρησαν στην επέκταση της αποβάθρας τη δεκαετία του 1920 ενώ το πρώτο ναυπηγείο λειτούργησε το 1922 στην περιοχή του παλιού λιμανιού. Τα λιμενικά έργα οδήγησαν και στην πρώτη μετατόπιση του καρνάγιου, από το παλιό λιμάνι στην παραλία απέναντι από το δημοτικό κήπο, περί το 1950, κάτι που αναφέρεται και στον Τύπο της εποχής. Η αστική ανάπτυξη της δεκαετίας του 1960 οδήγησε σε μια δεύτερη και τελική μετατόπιση του καρνάγιου, μεταξύ του παλιού και του νέου λιμανιού.

Μετά τον πόλεμο του 1974, η Λεμεσός αναπτύχθηκε περαιτέρω: το νέο λιμάνι και η γειτνιάζουσα βιομηχανική ζώνη έδωσαν στην ακτογραμμή τα σημερινά της χαρακτηριστικά. Το δε καρνάγιο επηρέασε το παράκτιο τοπίο μεταξύ του παλιού και του νέου λιμανιού: οι ναυπηγικές εγκαταστάσεις επηρεάζονται από την τοπική τοπογραφία, και εντοπίζονται σε επικλινείς και προστατευμένες περιοχές ώστε να διευκολύνονται οι καθημερινές εργασίες, η ανέλκυση και καθέλκυση πλοίων. Οι καραβομαραγκοί μόλωσαν κάποια τμήματα της ακτής του καρνάγιου ώστε να ανταποκρίνεται στις πιο πάνω ανάγκες, επιδρώντας έτσι στο τοπίο του δυτικού άκρου της Λεμεσού.  Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, η κοινότητα των καραβομαραγκών κατείχε κεντρικό ρόλο σε συγκεκριμένες πτυχές της ανάπτυξης της πόλης: το θαλάσσιο εμπόριο του πρώιμου 20ου αιώνα θα αντιμετώπιζε δυσκολίες χωρίς το τοπικό ναυπηγείο, και συνεπώς θα επηρέαζε αρνητικά την οικονομική ανάπτυξη των τοπικών εμπόρων που βασίζονταν σ’ αυτό. Επιπλέον, η ξυλοναυπηγική επηρέασε το ίδιο το παράκτιο τοπίο, ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του 1960 και την τελική μετατόπιση του καρνάγιου.

Συγγραφέας: Μαρία Κτωρή

Εικόνα: Παττίχειο Ιστορικό Αρχείο και Δημοτικό Μουσείο Λεμεσού